Skip to main content

Stan w którym człowiek spędza niemal 30% swojego życia jest odpowiedzialny za niezliczenie wiele procesów biochemicznych. Wpływa na:

  • gospodarkę insulinową, 
  • odpowiednią kontrolę hormonów sytości i głodu 
  • regulację i produkcję hormonów płciowych. 
  • regulację neuroprzekaźników, takich jak dopamina czy  noradrenalina

Poprawa jakości snu bezpośrednio wpływa na produkcję testosteronu.

Procesy zapamiętywania oraz skutecznej nauki, dzięki przeniesieniu informacji z hipokampu do kory mózgowej, oczyszczanie receptorów neuroprzekaźników, wpływając na odpowiedni poziom zadowolenia, satysfakcji, odpowiednie reakcje stresowe i zdrowie psychiczne- wszystkie te czynności dzieją się, gdy śpimy. 

Według danych WHO 2/3 populacji świata nie zapewnia sobie wystarczającej ilości snu. Wieloletni niedobór snu zwiększa o 40% ryzyko choroby wieńcowej, oraz przedwczesnego zgonu.

Obok ruchu oraz odpowiedniej diety sen jest podstawą zdrowia.

Co wpływa na jakość naszego snu?

Jednym z najważniejszych parametrów snu jest jego regularność.

Rytm dobowy, to w przybliżeniu 24 godzinny cykl regulujący wiele parametrów, takich jak temperatura ciała, wytwarzanie hormonów, ilość energii bądź odpowiednie skupienie, który regulowany jest samodzielnie przez organizm, ale także przez czynniki środowiskowe.

Regulacja rytmu dobowego powiązanego z porą dnia i nocy działa na tej samej zasadzie od początku istnienia człowieka. Ilość melatoniny, która oznajmia nam nadejście pory snu zależna jest od światła docierającego do naszych oczu i padającego na skórę.

Wydzielanie melatoniny najsilniej blokowane jest przez światło niebieskie. (Chodzi o temperaturę barwową, a nie sam kolor)

W przyrodzie dostarcza nam go słońce, co hamuje senność w ciągu dnia.

Ciepłe światło pochodzące ze źródeł takich jak ognisko czy  świece nie zawiera go prawie wcale, umożliwiając swobodne nadejście snu.

Niestety obecne czasy i atakujące nas z każdej strony ekrany wydzielają ogromne ilości światła niebieskiego, co hamuje sen, oraz wyraźnie obniża jego jakość.

źródło: https://media.istockphoto.com/vectors/circadian-rhythm-human-biological-clock-vector-id1267110107

Sowa czy skowronek? 

Istnieją także indywidualne preferencje godzin snu. Tzw. chronotyp jest cechą indywidualną, o podłożu genetycznym.

Naukowcy potwierdzają istnienie typu „sowy” oraz „skowronka”, dlatego zmuszanie do wczesnego wstawania osoby, która dobrze funkcjonuje w godzinach późniejszych jest dla niej szkodliwe.

Sytuacja wygląda podobnie u nastolatków, których mózg znacznie później rozpoczyna wydzielanie melatoniny niż u osób starszych. Często nie są oni w stanie zasnąć o odpowiedniej porze, aby zapewnić sobie wystarczającą ilość snu. Gry i filmy poza dostarczaniem światła, pobudzają także układ nerwowy. W efekcie takie osoby czują się jak zombie- niewyspane, mające problemy z pamięcią, koncentracją, rozdrażnione.

Dlatego lekcje w szkole od 8 to tragiczny pomysł 😉

Fazy snu

Naukowcy wyróżnili przeplatające się ze sobą fazy REM oraz NREM (rapid/non rapid eye movement). Większość marzeń sennych występuje w fazie REM, jest to płytszy sen, z którego można się łatwo wybudzić.

Podczas snu NREM, mózg bardzo wypoczywa, choć jego aktywność jest nieznacznie niższa niż podczas dnia.

Sytuacja zmienia się niesamowicie podczas wejścia w fazę REM. Mózg wykazuje ogromny wzrost aktywności. Obszary związane z emocjami mogą być nawet 30% bardziej aktywne, niż w stanie czuwania.

Znacznie zaburzona zostaje także logika, przez niższą aktywność kory przedczołowej.

źródło: https://i.pinimg.com/736x/63/ac/1f/63ac1f022a58bebf4f80ee4917275956.jpg

Zdjęcie poniżej ukazuje tomograf komputerowy wykonany w czasie snu (faza REM) oa  czasie czuwania.  Intensywność i  barwa  koloru obrazuje aktywność neuronalną

A same sny?

Kiedyś ludzie uważali je za boskie objawienie lub psychozę.

Badanie mózgu jako źródła snów zapoczątkował Freud, który sny uważał za ukazanie niespełnionych pragnień. 

Wiele lat później naukowcy wykazali całkowity brak aktywności hormonów takich jak adrenalina i noradrenalina podczas snów (REM), co w połączeniu z odtworzeniem sytuacji z przeszłości, pozwalało ją ocenić spokojnie i bez emocji. 

Ta zdolność mózgu może być mechanizmem samo-naprawy np. przebytej traumy, albo sytuacji w których chcielibyśmy postąpić inaczej.

Sen oczyszcza receptory neuroprzekaźników, ale także kalibruje nasze emocje w reakcji na widok innych. Podczas badań osoby wyspane znacznie pozytywniej oceniali potencjalne nastawienie osób widocznych na zdjęciach.

Nie wyleczy to klinicznej depresji, ale na pewno wpłynie na postrzeganie otaczającego Cię świata.

Ciekawostka.

Ptaki odbywające długą podróż, np przez morze są w stanie spać jedną półkulą mózgu. Druga pozostaje aktywna umożliwiając im lot. Po pewnym czasie półkule zmieniają się, nie przerywając wędrówki, a umożliwiając regenerację i sen